تو یک انسان بالغی. ذهنت؟ نه خیلی

تو یک انسان بالغی. مغز تو؟ نه خیلی

لیا. اچ. سامرویل، عصب شناس از دانشگاه هاروارد، گاهی خود را در برابر قضاوت دیگران می یابد. آنها می آیند تا صحبت های او را درباره چگونگی رشد مغز بشنوند. بسیاری از پرسش های قانونی به این موضوع وابسته است:

در چه سنی می توان شخصی را اعدام کرد؟ چه موقع فردی می تواند رای بدهد؟ آیا در ۱۸ سالگی می توان به ارثیه قانونی دست یافت؟

در سالهای اخیر دانشمندانی مانند دکترسامرویل مطالب بسیار زیادی آموخته اند. اما تصویر پیچیده ای که آشکار می گردد فاقد خطوط روشنی است که موجب خوشنودی تصمیم گیرندگان سیاست گردد. دکتر سامرویل می گوید: اغلب نخستین پرسشی که در انتهای هر جلسه مطرح می کنند این است: خب عالی است. اما مغز چه زمانی از رشد باز می ایستد و متوقف می شود؟ و من پاسخی دلسرد کننده به آنها می دهم.

او این مسئله بغرنج و پیچیده را به تفصیل در سلسله یادداشتهایی که در مجله نورون منتشر شد، مطرح می کند. مغز انسان در سن ۱۰ سالگی به حجم بالغش می رسد اما نورونهایش در سالهای پس از آن نیز پیوسته دستخوش تغییر می گردد. درنهایت این تغییر کند می گردد که نشانه ای از بلوغ مغز است. اما این اتفاق در قسمت های گوناگون مغز با سرعت های متفاوت رخ می دهد. همزمان با تغییرات آناتومی مغز، فعالیت آن نیزدستخوش تغییرمی گردد. مناطق مجاور مغز کودک معمولا با هم کار می کنند. اما در بزرگسالی نواحی دور از هم نیز آغاز به هماهنگ شدن با هم می کنند.

عصب شناسان به این فکر افتاده اند که این هماهنگی در فواصل دور از هم به مغز بزرگسالان اجازه می دهد که کارآمدتر عمل کند و اطلاعات بیشتری را پردازش نماید. اما چگونی گسترش این شبکه اطلاعاتی همچنان در پرده ای از ابهام است و هنوز چگونگی تاثیرش بر رفتار روشن نشده است.

دانشمندان دریافته اند که برخی از کودکان شبکه اطلاعاتی شان مشابه بزرگسالان است. پژوهش های دکتر سامرویل برروی چگونگی بلوغ مغز بر نحوه تفکر انسان متمرکز است. برای نمونه پاسخ نوجوانان و بزرگسالان به آزمونهای شناختی مانند یکدیگر است. اما چنانچه عواطفی قوی را تجربه کنند نمراتشان در این آزمونها کم می شود. مشکلی که در مورد نوجوانان به چشم می خورد این است که هنوز سیستم مغزی قدرتمندی در آنها رشد نکرده است تا احساساتشان را کنترل کنند.

بر طبق مطالعاتی که در مجله سایکولوژیست ساینس منتشر شده است، مدت زمانی که برای رشد کامل این سیستم مورد نیاز است ممکن است بسیار طولانی باشد.

از گروهی ۱۸ تا ۲۱ ساله خواسته شد همزمان با دراز کشیدن زیر دستگاه MRI به مانیتور روبرویشان نگاه کنند.از آنها خواستند تا هرزمان چهره ای با حالتی خاص می بینند دکمه ای را فشار دهند- در برخی آزمایشها چهره ها شاد و در بعضی دیگر ترسیده یا خنثی بودند. ضمنا در برخی دیگر از نمونه ها، شرکت کنندگان می دانستند ممکن است در پایان هر آزمایش صدایی بلند و تکان دهنده بشنوند.

در آزمایش های بدون صدا، آزدمودنی ها درست مانند افرادی در اواسط دهه ۲۰ عمل کردند.این درحالی است که وقتی انتظارشنیدن صدای بلند داشتند، عملکردشان افت می کرد.

اسکن های مغز آشکار ساخت که مناطقی از مغز که احساسات در آن پردازش می شوند به گونه ای نامعمول فعال بودند در حالی که قسمت های اختصاص یافته برای کنترل آن احساسات ضعیف بودند.

لارنس استینبرگ روان شناس دانشگاه تمپل و برگزار کننده این آزمایش ها اظهار داشت: جوانان بزرگسال شبیه به نوجوانان به نظر می رسند. او نیز با دکترسامرویل دراین باره اتفاق نظر داشت که ثابت شده است فرایند بلوغ مغز از سویی طولانی و پیچیده و از سوی دیگر بدون هیچگونه نشانه آشکاری است. با این حال او معتقد است مطالعات جدید، درسهای مهمی برای تصمیم گیرندگان سیاسی دربردارد. او می گوید: استدلال منطقی افراد ۱۶ ساله درست به خوبی افرادی با سن بالاتر است و بنابراین پیشنهاد کرده است تا سن رای دهی زیر ۱۶ سال باشد.

دادگاههای قضایی نیز ممکن است نیاز داشته باشند تا تاثیرنیرومند احساسات را حتی در افرادی که در اواخر دهه ۲۰ هستند به حساب بیاورند. او افزود: بیشتر موقعیت هایی که افراد جوان در آن مرتکب جرم می شوند مواقعی است که  احساساتشان برانگیخته می شود- یعنی میترسند، عصبانی می شوند یا مست هستند.

از سوی دیگر دکتر سامرویل می گوید هیچ رغبتی به ارائه پیشنهادهای سیاسی ویژه بر مبنای پژوهش هایش درباره مغز ندارد و اظهار می دارد: من هنوز در مرحله یادگیری هستم بنابراین برای اعلام خطر درباره موضوعی خاص تردید دارم. اما او تاکید می کند که مهم است دانشمندان تصویری کامل تر از چگونگی بلوغ مغز داشته باشند. او اذعان داشت که پژوهشگران باید مطالعاتی در مقیاس بزرگتر داشته باشند تا رشد مغز را در هر سال  – تا دهه ۲۰ یا فراتر از آن- ردیابی کنند.

او افزود: مقایسه افراد با دسته بندیهایی ساده ای مانند برچسب سنی زیر ۱۸ سال به عنوان کودک و بالاتر از آن به عنوان بزرگسال کافی نیست. چرا که هیچ اتفاق معجزه آمیزی در این سن رخ نمی دهد.

ثریا مرعشی

ثریا مرعشی

مترجم