چگونه غذاهای سالم افراد را به زیادروی در خوردن سوق میدهد.

مکانیسم دفاعی فرافکنی چیست و چگونه کار می‌کند؟

مایکل پوسکار Michael Puskar

بسیاری از ما هنگامی که مورد انتقاد قرار می‌گیریم در لاک دفاعی خود فرو می‌رویم. همه ما میخواهیم خودآگاهی داشته باشیم. اما خوددار بودن در هنگام آسیب‌پذیری برای برخی از ما دشوار است. فرافکنی راهیست که ممکن است به گونه‌ای غیرعمد واکنش نشان دهیم هنگامی که حس کنیم با انتقاد مورد تهدید قرار گرفتیم.

اما فرافکنی چیست و چگونه کار می‌کند؟ چه کاری از دستمان بر می‌آید تا نه تنها متوقفش کنیم بلکه از خود در برابر کسی دفاع کنیم که احساسات و عواطفش را بر روی ما فرافکن کرده است؟

مکانیسم دفاعی فرافکنی چیست؟

به این فکر کنید که یک فیلم سینمایی چگونه کار می‌کند؟ پرده‌ای روبروی شما وجود دارد که بر روی آن فیلم را می‌بینید. اما فیلم خودش از پرده سینما بیرون نمی‌آید بلکه از پروژکتوری سرچشمه می‌گیرد که تصاویر از طریق آن بر روی پرده سینما نقش می‌بندد. این مثال لب مطلب در فرافکنیست: به عنوان یک مکانیسم دفاعی، فرافکنی هنگامی رخ میدهد که شخصی احساسات و کاستی‌هایش را در دیگری می‌بیند.

تصور کنید که فردی بسیار حسود هستید. همیشه اطراف همسرتان پرسه می‌زنید، او را می‌پایید و دائم هراس این را دارید که مبادا او را از دست بدهید. هنگامی که این موضوع را به روی شما می‌آورند ممکن است ادعا کنید که فرد حسود در این میان همسر شماست نه خود شما! این همان فرافکنیست. در اکثر مواقع در این موقعیت‌ها از آنچه انجامش میدهیم آگاه نیستیم و باید بدانیم که فرافکنی در سطحی کاملا ناخودآگاه روی می‌دهد. در این مواقع ما بر این باوریم که مشکلات ما متعلق به طرف مقابلمان است.

اما گاهی اوقات فرافکنی کاملا به عمد انجام می‌شود. برای نمونه سیاستمداران، سلبریتی‌ها و افرادی در جایگاه قدرت به این وسیله حواس دیگران را پرت می‌کنند و تقصیر خودشان را به گردن نمی‌گیرند. حال پرسش مهم این است که چرا اعتراف به اشتباه تا این اندازه برای ما دشوار است؟

برای درک فرافکنی نخست باید درک کنیم که چرا برای برخی از ما پذیرش کاستی‌هایمان حس بدی به همراه دارد. برای برخی ممکن است احمقانه باشد. اما در واقع اعتراف به قصور نشانه‌ای از صداقت و اشتیاق ما برای یادگیری از اشتباه‌هایمان است. این در حالی است که به خطر انداختن خودمان به خاطر اشتباه‌ها و کاستی‌هایمان از ما فردی یک‌دنده می‌سازد که نتوانسته به خودآگاهی برسد. اما احتمالا این امر محصول جانبی تکامل انسانها باشد.

در زیر به برخی از دلایلی می‌پردازیم که ممکن است این کار را برایتان دشوار می‌سازد:

بسیاری از ما از خود تصویری قهرمان‌گونه در داستان زندگیمان داریم. در نظر ما قهرمان یک داستان همواره انسان خوبیست و هیچگاه مرتکب اشتباه نمی‌شود. انجام اشتباه یا اعتراف به کاستی متعلق به آدمهای بد داستان است. اما چنین تفکری به کار ما نمی‌آید. چرا که حتی در یک داستان هم شخصیتی بدون کاستی دوبعدی و خسته‌کننده به نظر می‌آید. از این گذشته اشتباه کردن از ما موجود بدی نمی‌سازد بلکه فقط بیانگر انسان بودن ماست.

ما ذاتا موجوداتی دفاعی هستیم. دفاعی بودن ویژگی دیرینه‌ایست که ریشه در وجود انسانها دارد. از زمانی که ما به صورت قبیله‌ای زندگی می‌کردیم تلاشمان بر این بود که از افراد قبیله خود دفاع کنیم و برای این کار تربیت شده بودیم.

ما مغروریم. اکثر ما غرور داریم و می‌خواهیم طرف مقابلمان ما را بدون کاستی ببیند. ممکن است به نظر برسد اعتراف به اشتباه‌هایمان می‌تواند حس غرور و خوشنامی‌مان را لکه‌دار سازد. اما ما می‌توانیم در عین داشتن غرور به کاستی‌هایتان نیز اعتراف کنیم. همه کسانی را که در هاله‌ای از بی‌نقصی می‌بینیم از پدر و مادر گرفته تا سلبریتی‌ها به نوعی مشکلات خاص خودشان را دارند.

ما می‌ترسیم دیگران را خشمگین کنیم. برخی از اوقات این ترس را در دل داریم که با اعتراف به اشتباه از دیگران دعوت کنیم تا از ما انتقاد کنند. این مورد به ویژه در چهره‌های معروف بیشتر نمود پیدا می‌کند. اما اگر فردی وجود داشته باشد که با شنیدن اشتباهات شما ناراحت می‌شود شاید لازم است نگاهی به خودش بیاندازد.

در جریان یک بحث که فرافکنی هم در آن رخ دهد ممکن است افراد دست به کارهایی بزنند که به طرف مقابلشان آسیب برساند. مانند:

قلدری کردن: علت های گوناگونی برای قلدری کردن یک فرد می‌تواند وجود داشته باشد و فرافکنی هم یکی از آنهاست. این احتمال وجود دارد که فردی که مرتکب قلدری می‌شود از درون حس ناامنی می‌کند و برای همین به آزار دیگری روی می‌آورد چرا که کاستی‌های خود را در او ادراک می‌کند.

سرزنش قربانی: اگر شخصی در جریان یک بزهکاری قربانی شود فرد فرافکن کننده ممکن است او را سرزنش نماید. برای نمونه در یک سرقت ممکن است بگوید که قربانی به خوبی از اموال خود محافظت نکرده و بنابراین تقصیر خودش است.

چگونه با کسی که فرافکنی می‌کند برخورد کنیم؟

اگر شخصی عواطفش را بر روی شما فرافکنی می‌کند چگونه اوضاع را مدیریت نماییم؟ نخست نباید به آنچه او می‌گوید گوش دهید. چرا که اگر او بتواند شما را به این باور برساند که کاستی از طرف شما بوده است پس برنده این بازی روانی می‌شود.

آیا باید این موضوع را با او در میان بگذارید؟ بستگی دارد. اگر به صورت ناخودآگاه این کار را انجام می‌دهد و خواهان تغییر این وضعیت است نخست زمانی  را انتخاب کنید که آرامشتان را بتوانید حفظ کنید تا بتوانید با او به گفتگو بنشینید. اما اگر او سر به شورش آورد شاید شما فرد مناسبی نباشید که بخواهید این موضوع را به رویش بیاورید. چرا که به هر حال شما یاری‌رسان حرفه‌ای نیستید و ممکن است حتی آسیب بیشتری به وجود بیاورید.

چگونه از فرافکنی خود جلوگیری کنید؟

بسیاری از ما به گونه‌ای ناهشیار دست به این کار می‌زنیم پس گام نخست برای هر یک از ما باید خودآگاهی باشد. سپش به همه جروبحث‌هایی که داشتید فکر کنید. ببینید در کجا طرف مقابلتان را متهم کردید. آیا آنچه گفته‌اید در مورد خودتان هم صدق می‌کند؟ اگر چنین باشد پس شاید شما هم مرتکب فرافکنی شده باشید.

با آگاهی از حسی که فرافکنش می‌کنید در واقع نخستین گام را برداشته‌اید تا با کاستی‌هایتان روبه رو شوید. برای نمونه اگر خشمتان را بر دیگری فرافکن می‌کنید شاید بهتر این باشد که تکنیک‌های مدیریت خشم را فرا بگیرید. پس از آگاهی از آن و اینکه اصلا چرا دست به چنین کاری می‌زنید می‌توانید تلاش نمایید تا جلویش را بگیرید. در اینجا چند پیشنهاد برای شما داریم:

خودبازتابی: زمانی را صرف این کار کنید تا خودکاوی کنید که چرا در موقعیت‌های ناراحت‌کننده گرایش به چنین رفتاری دارید. با درک اینکه چرا چنین حسی دارد از ورای یک عدسی غیر قضاوتگر می‌توانید برای جلوگیری از فرافکنی دست به اقدامی مناسب بزنید.

گفتگو با دیگران: با کسی که درکی باز دارد به گفتگو بنشینید. بهتر از آن این است که با کسی گفتگو داشته باشید که عواطفتان را بر رویش فرافکن کرده‌اید. البته این را به خاطر داشته باشید که ممکن است چیزهایی بشنوید که ناراحتتان کند.

پاسخگو بودن: بنا به نظریه دکتر والتر ای جیکوبسن Walter E. Jacobson فرافکنی در لایه‌های زیرین خود نوعی پرهیز از مسئولیت‌پذیریست. هنگامی که بپذیرید تقصیر متوجه شماست و مسئولیت کاستی‌هایتان را به گردن بگیرید رفتارهای فرافکن‌کننده نیز احتمالا بهبود می‌یابند.

مترجم تخصصی

مترجم تخصصی

ثریا مرعشی